ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı geniş çaplı askeri operasyon yedinci gününe girerken, bölgede tansiyon giderek yükseliyor. Hava saldırıları, balistik füze atışları ve deniz trafiğine yönelik tehditlerle Orta Doğu’da savaş giderek genişleme riski taşıyor. İlk hafta sonunda ortaya çıkan tablo, hem askeri hem de ekonomik açıdan ciddi sonuçlar doğurmuş durumda.

Binlerce saldırı, ağır kayıplar

28 Şubat’ta başlayan operasyonlarda ABD ve İsrail güçleri İran’daki nükleer tesisleri, balistik füze üslerini, hava savunma sistemlerini ve Devrim Muhafızları’na ait askeri hedefleri vurdu. İlk bir hafta içinde 3 binden fazla hava saldırısının düzenlendiği ve 3 binden fazla akıllı mühimmat kullanıldığı bildiriliyor.

Saldırılarda İran’da 1000’den fazla kişinin hayatını kaybettiği, binlerce kişinin yaralandığı belirtiliyor. Ölenler arasında askerlerin yanı sıra sivillerin de bulunduğu ifade edilirken, bazı saldırılarda sivil yerleşim alanlarının da hedef olduğu iddia ediliyor. İsrail ve ABD tarafında ise İran’ın füze saldırılarında asker ve sivillerin hayatını kaybettiği açıklanırken, kayıpların İran’a kıyasla daha sınırlı olduğu belirtiliyor.

İran’dan misilleme: Füze ve drone saldırıları

İran ise savaşın ikinci gününden itibaren İsrail şehirleri ile ABD’nin bölgedeki askeri üslerine balistik füze ve kamikaze drone saldırıları düzenledi. Tel Aviv ve Hayfa başta olmak üzere birçok şehirde sirenler çalarken, Körfez’deki bazı ABD üsleri de hedef alındı.

İran ayrıca Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri varlığını artırarak gemi trafiğini tehdit etmeye başladı. Bölgedeki petrol tankerlerinin hareketinin yavaşlaması, küresel enerji piyasasında ciddi endişe yarattı.

Hürmüz Boğazı krizi

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmeler savaşın en kritik başlıklarından biri haline geldi. İran, bölgedeki bazı gemilerin geçişini durdurduğunu ve askeri kontrol uyguladığını açıkladı. Bu durum uluslararası enerji piyasalarında büyük dalgalanma yarattı.

Savaşın başlamasından sonra Brent petrol fiyatı kısa sürede yükselerek 80 doların üzerine çıktı. Uzmanlar, boğazın tamamen kapanması durumunda petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkabileceği uyarısında bulunuyor.

Savaşın bölgeye yayılma riski

Çatışmaların sadece İran ile sınırlı kalmayabileceği endişesi de giderek artıyor. Lübnan’da Hizbullah’ın İsrail’e roket saldırıları düzenlemesi, Irak’ta bazı milis grupların ABD üslerini hedef alması ve Körfez ülkelerinin alarma geçmesi savaşın bölgesel bir çatışmaya dönüşme riskini artırıyor.

Askeri dengede ilk hafta

Askeri analizlere göre savaşın ilk haftasında hava üstünlüğü büyük ölçüde ABD ve İsrail tarafında bulunuyor. İran’ın bazı hava savunma sistemleri ve füze rampalarının imha edildiği belirtiliyor. Ancak İran’ın elinde hâlâ önemli miktarda balistik füze ve bölgedeki milis güçleri bulunması nedeniyle çatışmaların uzun sürebileceği değerlendiriliyor.

Savaş ne kadar sürecek?

Uzmanlar savaşın gidişatına ilişkin üç olası senaryoya dikkat çekiyor: kısa süreli bir operasyonla birkaç hafta içinde ateşkes sağlanması, aylar sürebilecek bir yıpratma savaşına dönüşmesi ya da Hizbullah ve diğer bölgesel aktörlerin daha aktif katılımıyla büyük bir Orta Doğu savaşına evrilmesi.

Şu anki tablo ise savaşın sadece askeri değil, siyasi ve ekonomik etkileriyle de uzun süre dünya gündeminde kalacağını gösteriyor.