Toplumları ayakta tutan şey yalnızca güçlü ekonomiler, büyük binalar ya da kalabalık nüfuslar değildir. Asıl güç, insanların haksızlık karşısında gösterebildiği duruştur. Çünkü bir toplumda yanlışlar normalleşmeye başladığında, doğruyu söylemek cesaret değil, adeta bir suç gibi görülmeye başlar.

 

"Yanlışın yanlış olduğunu söyleyemiyorsanız, köleliğin son aşamasındasınızdır."

 

Bu söz, yalnızca siyasal baskıları değil, hayatın her alanındaki sessizliği anlatıyor. İş yerinde yaşanan adaletsizliklere göz yummak, sokakta gördüğümüz haksızlığa sırt çevirmek, liyakatsizliği alkışlamak ya da çıkar uğruna gerçeği gizlemek... Bunların her biri, insanın kendi iradesinden yavaş yavaş vazgeçmesidir.

 

Kölelik sadece zincirlerle olmaz. Bazen korkular insanı zincirler, bazen makam hırsı, bazen de "Bana dokunmayan yılan bin yaşasın." anlayışı... Oysa sessizlik, yanlışın en büyük destekçisidir. Çünkü haksızlık, karşısında kimseyi bulamadığında daha da büyür.

 

Bugün toplum olarak en çok ihtiyaç duyduğumuz şey, her söylenene alkış tutan insanlar değil; doğruyu, kime karşı olursa olsun söyleyebilen vicdan sahibi insanlardır. Gerçek cesaret, kalabalığın peşinden gitmek değil; gerektiğinde tek başına kalmayı göze alabilmektir.

 

Tarih, güçlülerin değil, doğru bildiğini söylemekten vazgeçmeyen insanların izleriyle yazılmıştır. Bugün sustuğumuz her yanlış, yarın çocuklarımıza bırakacağımız daha ağır bir yük olacaktır.

 

Unutmayalım; özgürlüğün başladığı yer, yanlışa "yanlış" diyebildiğimiz yerdir. O cesareti kaybettiğimiz gün ise zincirler görünmese bile, esaret çoktan başlamış demektir.